Erbaa’nın en eski yapılarından biri olarak kabul edilen Kale Köprüsü (Bogazkesen Köprüsü) hakkında Osmanlı Devlet arşivlerinden 1/Mart/1848 tarihli belgeye ulaştık.
Belgede köprünün öneminden bahsettikten sonra 3 yıldır kullanılmadığına dair bilgilere yer verilirken, bölgede bunu yapacak bir ustanın bulunmadığına dair bilgiler de mevcut.
Erbaa tarihine ışık tutacak belgenin Türkçe açıklaması ekte ve orjinal belgeleri de haberimizde:
Tarih :15/Ca/1264 (Hicrî)
Erbaa ve Karayaka kazaları arasında ve İran yolu üzerinde bulunup harap halde olduğu için tamiri istenen Boğazkesen Köprüsü hakkında tafsilatlı malumat verilmesine dair Sivas valisine şukka.
Uzun süredir harap bir durumda olan Boğazkesen Köprüsü’nün tamir ettirilmesi talebiyle Erbaa Kazası halkı adına Sadaret’e yazılan dilekçe.
1 Mart 1848
[Sadeleşitirme]
Sivas Sancağı’nda Erbaa, Sonısa ve Karayaka kazalarının ortasında bulunan Boğazkesen Köprüsü ulaşımı oldukça kolaylaştıran önemli bir köprüdür. Ancak bu köprü 30 yıldır harap bir halde olduğundan kullanılamamaktadır. Bu nedenle yolcular büyük zorluk çekmekte ve her yıl nehri geçmeye çalışan insanlardan birkaç kişi boğularak can vermektedir. Bu köprünün az bir masrafla tamiri mümkün görünmektedir. Fakat buralarda köprü tamirinden anlayan bir mimar bulunmamaktadır. Padişahımızın bu gibi eserlerin yaşatılmasına önem verdiğini bildiğimizden kendisinden köprünün tamirine yardımcı olunmasını beklemekteyiz. Bu köprünün tamir edilmesiyle halkımız meşakkatten kurtulacak ve devletimize duacı olacaktır. Durum arz olunur.
1 Mart 1848
[imza] Erbaa Kazası halkı
[Transkripsiyon]
Hak Sübhanehu ve Teala şevketlü mehabetlü kerametlü kudretlü azametlü padişah-ı alem ve şehinşah-ı muazzam veliyyü’n-nimetimiz bi-minnetimiz padişahımız efendimiz hazretlerine tükenmez ömürler ihsan eylesin, amin.
Sivas Sancağı dahilinde kain kaza-i Erbaa’dan Sonisa ve Karayaka kazalarının mabeyninde Boğazkesen Köprüsü demekle mütearif olan köprü otuz seneden mukaddem mamur olup Amasya Nehri’yle Niksar Nehri’nin ikisi birleşdiği mahalde bulunup İran Caddesi üzerinde bulunmak hasebiyle mürur u ubur eden ibadullah bila-suubet geçmekde iken sinin-i merkumeden beri harabe-müşrif olup mürur u ubur edenler duçar-ı meşakkat oldukdan sonda bahar mevsimleri nehreyn-i mezkureteynin tuğyanlarında senevi birkaç adam ve hayli eşya ve hayvanat telef olduğundan ve köprü-i mezkur cüzi mesarifle tamir ve termim olunacağı derkar ise de derun-ı kazamızda ve civarlarımızda tamirine muktedir bir kimesne bulunmadığından heman ancak müsaade-i şahaneye muhtac olup Rabbimiz teala ve tekaddes hazretleri veliyy-i nimetimiz bi-minnetimiz padişahımız efendimiz hazretlerine dünya durdukca ömürler ihsan eylesin bu misillü asar-ı haseneye müsaade-i mülukaneleri olduğu cümle indinde vazıh ve nümudar bulunduğundan köprü-i mezkurun dahi tamir ve termimiyle duçar olduğumuz mihnet ü meşakkatdan reha buyurularak ez-ser-i nev dua-yı bi-intiha-yı hayriyemize ragbet buyrulmak babında ol babda ve her halde emr ü ferman ve lutf u merhamet-i bi-payan şevketlü kerametlü azametlü kudretlü efendimiz sultanımız hazretlerinindir.
Fi 25 Ra [Rebiülevvel] sene [12]64 [1 Mart 1848]
[imza] Bende ahali-yi Kaza-i Erbaa