Erbaa’da Kendir Üretimine Dair 210 Yıllık Belgeye Ulaşıldı

1930 lu yıllardan itibaren dünyanın birçok ülkesinde yasaklanan Kendir (Kenevir) ekilmesiyle ilgili son dönemde denetimli olarak serbest bırakılan Kendir’le ilgili yüzyıllar öncesinden Erbaa bölgesinde hasat elde edildiğine dair bilgilere ulaşıldı.

Erbaa’yla İlgili Osmanlı arşivlerinden çıkan bir belgede 210 yıl önce Erbaa’da düzenlenen bir belgede üretilen kendirin, Cabbarzade Süleyman Bey hakkında artan şikayetler üzerine kendir toplama işinin Seyyid Mustafa Ağa’ya 30 bin kuruş karşılığında ihale  edildiğine dair belgeye ulaştık.

Haber merkezimizin ulaştığı belgenin günümüz Türkçesiyle resmi özeti daha sonra o günkü Türkçesi ve ardında orjinal belgeler haberimizde:

“Resmi Özet

Tarih :20/Z /1227 (Hicrî) Dosya No :267 Gömlek No :10945 Fon Kodu :C..ML..

Sivas vilayetine tabi Kaza-i Erbaa (Ebruk, Karayaka, Sonisa, Taşabad kazaları) kendir mukataasına dair.

BOA, C.ML, 267 / 10945 – 1

Erbaa Kazası’nda üretilen kendirden alınacak vergilerin devlet adına bölge ileri gelenlerinden olan Seyyid Mustafa Ağa tarafından toplanacağı.

20 Aralık 1812

[Sadeleştirme]

Sivas Eyaleti’nde bulunan ve İrek, Karayaka, Sonısa ve Taşabad’dan oluşan Erbaa Kazası’nın kendir üretimi gelirleri daha önce Cabbarzade Süleyman Bey ile oğullarının denetiminde bulunmaktaydı. Ancak bunlar hakkında yapılan şikayetler üzerine kendir üretiminin kontrolü Darphane’ye devr edilmişti. Bu kapsamda Erbaa Kazası’nda 1813 yılı kendir üretimi gelirlerinin tahsili işi bölgenin ileri gelenlerinden Seyyid Mustafa Ağa’ya 30 bin kuruş karşılığında ihale edilmiştir. Bu konuyla ilgili işlemler tamamlanmış olup kendisine de gereken belgeler verilmiştir.

20 Aralık 1812

[imza] Darphane Nazırı Seyyid İbrahim

[Transkripsiyon]

Baʻis-i terkim-i huruf budur ki;

Sivas eyaletinde vakiʻ kaza-i Erbaa taʻbir olunur İrak [Herek] ve Karayaka ve Sonisa ve Taşabad kazalarının hasılat-ı kendir mukataʻası Dergah-ı ali Kapucubaşılarındar Cebbar-zade Süleyman Bey ile oğullarının ber-vech-i malikane uhdelerinde olmak hasebiyle zulm ü taʻadisine ahalinin tahammülleri olmadığından ahali-i merkumenin ba-arzuhal istidʻa ve istirhamlarına binaen rahmen li’l-fukara mukataʻa-i mezkure fima-baʻd Darbhane-i amire tarafından zabt ve beher sene ahalinin muhtarı olan bir kimesneye senevi otuz bin guruş bedel-i iltizam ile deruhde ve iltizam ve ihale ve bedel-i iltizam-ı mezkurun sarraf taʻahhüd etdirilerek vakt ü zamanıyla Darbhane-i amire’ye eda ve teslim olunmak ve mukataʻa-i mezbureden Hazine-i amire’ye ve Tersane-i maʻmure’ye muʻayyen olan malları ve malikane mutasarrıflarının takdir olunan faizini beher sene Darbhae-i amire tarafından tediye ve iʻta olunup mutasarrıfları tarafından vakten mine’l-evkat bir vesile ile derun-ı mukataʻaya bir kimesne gönderilmemek ve min baʻd müdahale olunmamak ve ahali-i mukataʻa tarafından dahi bedel-i iltizamın vakt ü zamanıyla Darbhae-i amire’ye eda ve tesliminde kusur olunmamak şartıyla mukataʻa-i mezkure ba-hatt-ı hümayun-ı şevket-makrun Darbhae-i amire tarafından zabt u rabt ve idare olunmak üzre tanzim olunmuş olmakdan naşi zikr olunan hasılat-ı kendir kaza-i Erbaa mukataʻasını bin iki yüz yirmi sekiz senesi Muharremi gurresinden [h. 1 Muharrem 1228 / m. 4 Ocak 1813] sene-i merkume Zilhiccesi gayetine [h. 29 Zilhicce 1218 / m. 23 Aralık 1813] değin bir sene-i kamile yed-i vahidden zabt u rabt ve idare eylemek üzre kazaha-i mezkure ahalilerinin muhtarı olan Silahşoran-ı hassadan Seyyid Mustafa Ağa’ya maʻa mal ve kalemiye ve harc-ı aklam ve faiz cemʻan otuz bin guruş bedel-i iltizam ile deruhde ve iltizam ve ibka olunup muma-ileyh dahi iltizam ve kabul birle bedel-i iltizamı olan meblağ-ı mezburu vakt ü zamanıyla Darbhae-i amire Hazinesi’ne eda ve teslim eylemek üzre hazine-i mezkureye memhur deyn temessükü vermeğin ber-minval-i muharrer mukataʻa-i mezkureyi sene-i merkumeye mahsuben yed-i vahidden zabt u rabt ve idare ve vakiʻ olan hasılat ve rusumatı kanun-ı kadim ve olı geldiği üzre cemʻ ve tahsil ve ahz u kabz eyleyip mukataʻa-i mezkureye malikane mutasarrıfları tarafından ve taraf-ı ahardan vechen mine’l-vücuh müdahale ve taʻarruz olunmamak üzre Silahşor-ı muma-ileyh Seyyid Mustafa Ağa’nın yed-i vahidden zabt ve idaresiçün emr-i şerif iʻtası babında işbu temessük verildi.

Fi 15 Z [Zilhicce] sene 1227 [20 Aralık 1812]

[imza] Es-Seyyid İbrahim Sarım Nazır-ı Darbhae-i amire, hala

Mucebince emri tahrir oluna” denilmekte ve resmi evraklar ise şu şekilde: